VETERİNER ONKOLOJİ

Kanser ilaçları ve tedavi protokolleri

Kedi ve köpeklerde kullanılan antineoplastiklerin farmakolojik özelliklerini, yayınlanmış protokol şemalarını ve tedaviye bağlı toksisitelerin yönetimini birlikte inceleyin.

Hayvan türüİlaç, protokol veya tümör ara

11 ilaç ve 5 protokol gösteriliyor. Listede bulunmaması uygunluk veya uygunsuzluk kanıtı değildir.

Antineoplastik ilaçlar

Etki, kullanım alanı, türe özgü toksisite ve izlem özeti

Bakteriyel enzim

L-asparaginaz

Köpek · Kedi

Dolaşımdaki asparajini tüketerek dış kaynaklı asparajine bağımlı lenfoid tümör hücrelerinde protein sentezini sınırlar.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Lösemi
Uygulama yolu: IM veya SC
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Aşırı duyarlılık/anafilaksi · Pankreatit riski
İzlem: Uygulama sırasında ve sonrasında aşırı duyarlılık bulguları · Pankreatit öyküsü ve gastrointestinal bulgular

Platin bileşiği

Karboplatin

Köpek · Kedi

DNA üzerinde çapraz bağlar oluşturarak replikasyon ve transkripsiyonu bozar.

Başlıca kullanım: Osteosarkom · Melanom · Karsinom · Sarkom
Uygulama yolu: IV; seçilmiş olguda intrakaviter
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Miyelosupresyon · Gastrointestinal toksisite · Nefrotoksisite
İzlem: CBC; köpekte geç nötrofil nadiri yaklaşık 10–14. gün, bazen 21. gün · Kedide nadir 7–28 gün arasında değişebilir · Renal biyokimya ve hidrasyon

Alkilleyici ajan

Klorambusil

Kedi · Köpek

DNA alkilasyonu ve çapraz bağlanması üzerinden çoğalan hücreleri baskılar.

Başlıca kullanım: Düşük dereceli lenfoma · Kronik lenfositik lösemi · Mast hücreli tümör
Uygulama yolu: Oral
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Kümülatif miyelosupresyon · Gastrointestinal toksisite
İzlem: CBC ve trombosit eğilimi · Uzun süreli kullanımda düzenli hematolojik kontrol

Alkilleyici ajan

Siklofosfamid

Köpek · Kedi

Hepatik aktivasyon sonrası DNA alkilasyonu ve çapraz bağlanması oluşturur.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Karsinom · Sarkom
Uygulama yolu: IV veya oral
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Miyelosupresyon · Gastrointestinal toksisite · Steril hemorajik sistit; köpekte daha belirgin
İzlem: CBC · İdrar rengi, pollaküri/strangüri ve idrar analizi · Hidrasyon

Antrasiklin

Doksorubisin

Köpek · Kedi

DNA interkalasyonu, topoizomeraz II inhibisyonu ve serbest radikal oluşumu üzerinden antineoplastik etki gösterir.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Osteosarkom · Hemanjiyosarkom · Karsinom ve sarkomlar
Uygulama yolu: Yalnızca güvenli IV erişimle
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Miyelosupresyon ve gastrointestinal toksisite · Şiddetli vezikan ekstravazasyon hasarı · Köpekte kümülatif kardiyotoksisite · Kedide nefrotoksisite
İzlem: CBC ve gastrointestinal bulgular · Köpekte kardiyak risk ve kümülatif doz · Kedide renal işlev ve idrar

Nitrozüre alkilleyici

Lomustin (CCNU)

Köpek · Kedi

DNA alkilasyonu ve çapraz bağlanması yoluyla hücre çoğalmasını baskılar.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Mast hücreli tümör · Beyin tümörleri · Histiyositik sarkom
Uygulama yolu: Oral
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Gecikmiş/kümülatif miyelosupresyon · İdiyosenkratik hepatotoksisite · Kümülatif trombositopeni
İzlem: CBC; köpekte nadir sıklıkla yaklaşık 7. gün fakat 1–3 hafta değişebilir · Kedide nadir 1–6 haftaya uzayabilir · Karaciğer enzimleri ve işlev göstergeleri

Antitümör antibiyotik

Mitoksantron

Köpek · Kedi

DNA interkalasyonu ve topoizomeraz II inhibisyonuyla DNA sentezini bozar.

Başlıca kullanım: Ürotelyal/transizyonel hücreli karsinom · Anal kese adenokarsinomu · Lenfoma ve diğer karsinomlar
Uygulama yolu: IV
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Miyelosupresyon · Gastrointestinal toksisite · Ekstravazasyon hasarı · Nefrotoksisite
İzlem: CBC · Renal işlev · IV kateter bütünlüğü

Glukokortikoid

Prednizon / prednizolon

Köpek · Kedi

Glukokortikoid reseptörü üzerinden lenfoid hücrelerde apoptozu ve inflamatuvar sinyalleri etkiler.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Mast hücreli tümör · Miyelom · Hiperkalsemi ve palyasyon
Uygulama yolu: Oral
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Poliüri/polidipsi ve polifaji · Kas kaybı · Davranış değişikliği · Kronik steroid hepatopatisi
İzlem: Klinik yanıt ve yaşam kalitesi · Enfeksiyon, glukoz ve karaciğer bulguları

Tirozin kinaz inhibitörü

Toceranib

Köpek · Kedi (ekstra-etiket)

Başlıca KIT, VEGFR2 ve PDGFR sinyalini inhibe eder.

Başlıca kullanım: Köpekte derece 2–3 mast hücreli tümör · Seçilmiş solid tümörler; bazı kullanımlar ekstra-etikettir
Uygulama yolu: Oral
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: İştahsızlık, kilo kaybı, kusma/ishal · Hipertansiyon ve proteinüri · Sitopeniler · Hepatotoksisite; nadiren pankreatit
İzlem: CBC ve biyokimya · Vücut ağırlığı ve gastrointestinal bulgular · Kan basıncı ve idrarda protein

Vinka alkaloidi

Vinblastin

Köpek · Kedi

Tübüline bağlanarak mikrotübül oluşumunu ve mitozu inhibe eder.

Başlıca kullanım: Mast hücreli tümör · Lenfoma · Ürotelyal/transizyonel hücreli karsinom
Uygulama yolu: IV
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Miyelosupresyon · Vezikan ekstravazasyon hasarı · Gastrointestinal toksisite
İzlem: CBC ve nadir · Kateter bütünlüğü · MDR1 riskli köpeklerde yakın toksisite izlemi

Vinka alkaloidi

Vinkristin

Köpek · Kedi

Tübüline bağlanıp mikrotübül polimerizasyonunu engelleyerek mitotik duraklama oluşturur.

Başlıca kullanım: Lenfoma · Mast hücreli tümör · TVT · Lösemi
Uygulama yolu: IV
Doz sınırlayıcı / kritik toksisiteler: Vezikan ekstravazasyon hasarı · Periferik nöropati · Kedide ileus · Miyelosupresyon
İzlem: CBC · Gastrointestinal motilite ve nörolojik bulgular · Kateter bütünlüğü

Tedavi protokolleri

Yayınlanmış şemalar; tanı, evre, hasta ve toksisiteye göre onkolog tarafından uyarlanır

Köpek

CHOP-19 / CHOP-25

Periferik nodal yüksek dereceli B-hücreli lenfoma

Birinci basamak çok ajanlı kemoterapi

Kanıtın niteliği

502 köpeklik çok merkezli retrospektif karşılaştırma; iki şema arasında PFS/OS üstünlüğü gösterilmedi.

İlaçlar / yayınlanmış dozlar

Vinkristin 0,7 mg/m² IV
Siklofosfamid 250 mg/m² PO
Doksorubisin 30 mg/m² IV; çalışmada <15 kg köpekte 25 mg/m²
Prednizolon: 1. hafta 2; 2. hafta 1,5; 3. hafta 1; 4. hafta 0,5 mg/kg PO q24h

Şema

CHOP-19: dört ilaçlık sikluslar 19 haftada toplam 16 tedavi ziyareti.
CHOP-25: ilk iki siklus aynı yoğunlukta; sonraki uygulamalar iki haftaya açılarak 25 haftada toplam 16 tedavi ziyareti.
Çalışma şeması bireysel doz azaltımı, gecikme ve ajan değişikliklerine izin vermiştir.

Başlamadan önce

Sitoloji/histopatoloji, immünfenotip ve evreleme
Her uygulama öncesi muayene ve CBC
Doksorubisin öncesi kardiyak risk; MDR1 ve eşlik eden hastalıklar

Geciktirme / yeniden değerlendirme

Klinik hastalık, ateş veya anlamlı sitopenide uygulamayı onkolog değerlendirir.
VCOG-CTCAE derecesi, nadir ve önceki toksisiteye göre gecikme/azaltma yapılır.

Kritik ayrımlar

Prednizolonu kesin tanı öncesi başlatmak sonraki tanısal ve tedavi yanıtını etkileyebilir.

CHOP-19 ve CHOP-25 birbirinin doz eşdeğeri olarak otomatik değiştirilemez.

Köpek

Cerrahi + adjuvan karboplatin

Ekstremite osteosarkomu

Primer tümör kontrolü sonrası mikrometastatik hastalık

Kanıtın niteliği

Randomize faz III çalışmada tek ajan karboplatin kolu; optimal evrensel protokol için mutlak uzlaşı yoktur.

İlaçlar / yayınlanmış dozlar

Karboplatin 300 mg/m² IV

Şema

Cerrahi primer kontrol sonrası 21 günde bir, toplam 6 doz kullanılan çalışma şeması.
Gecikmiş nötrofil nadiri nedeniyle sonraki siklus bazı köpeklerde 28 güne uzatılmıştır.

Başlamadan önce

Histopatolojik doğrulama ve toraks evrelemesi
CBC, renal biyokimya ve hidrasyon
Cerrahi alan ve performans durumu

Geciktirme / yeniden değerlendirme

Nötropeni veya trombositopenide yeniden CBC ve siklus gecikmesi değerlendirilir.
Doz/siklus kararı önceki nadir ve klinik toksisiteye göre bireyselleştirilir.

Kritik ayrımlar

Kemoterapi lokal primer tümör kontrolünün yerine geçmez.

Karboplatin ile doxorubisinin dönüşümlü kullanımının bu çalışmada üstün olduğu gösterilmemiştir.

Köpek

Vinblastin + prednizolon

Yüksek riskli mast hücreli tümör

Mikroskobik hastalıkta adjuvan; seçilmiş olguda sistemik tedavi

Kanıtın niteliği

Yayımlanmış sekiz dozlu protokol ailesi ve prospektif tolerabilite çalışmaları; optimal şema konusunda uzlaşı yoktur.

İlaçlar / yayınlanmış dozlar

Vinblastin IV; başlangıç ve artış dozu protokole göre değişir
Prednizolon PO; azaltılarak sürdürülür

Şema

Sıklıkla ilk 4 uygulama haftalık, sonraki 4 uygulama iki haftada bir kullanılan sekiz dozlu şema.
Hızlı doz artırma çalışmaları ayrı protokoldür; standart şema gibi birleştirilmemelidir.

Başlamadan önce

Histolojik derece, cerrahi sınır, KIT/c-KIT ve evreleme bağlamı
Her doz öncesi CBC
Mast hücre mediyatörlerine bağlı gastrointestinal risk

Geciktirme / yeniden değerlendirme

Nötropeni veya klinik gastrointestinal toksisitede uygulama ertelenir/azaltılır.
Ekstravazasyonda infüzyon durdurulur, kateterden aspirasyon yapılır; hat yıkanmaz.

Kritik ayrımlar

Toceranib eklenmesi farklı kanıt ve toksisite profiline sahip ayrı bir yaklaşımdır.

Makroskopik hastalık ile mikroskobik adjuvan kullanımın yanıt beklentileri aynı değildir.

Kedi

Klorambusil + glukokortikoid

Histolojik olarak doğrulanmış küçük hücreli gastrointestinal lenfoma

İndolent hastalıkta uzun süreli oral tedavi

Kanıtın niteliği

28 kedilik retrospektif çalışma; kullanılan rejim yayınlanmış çalışma protokolüdür, evrensel doz standardı değildir.

İlaçlar / yayınlanmış dozlar

Klorambusil 20 mg/m² PO, 2 haftada bir
Çalışmada çoğunlukla prednizon/prednizolon 2 mg/kg PO q24h ile başlanıp azaltıldı

Şema

Glukokortikoid çalışmada ilk haftadan sonra kademeli azaltılarak çoğunlukla 1 mg/kg günaşırı düzeye getirildi.
Klorambusil uzun süre sürdürülmüş; süre klinik yanıt ve toksisiteyle belirlenmiştir.

Başlamadan önce

Tam kat/uygun biyopsiyle küçük hücreli lenfoma doğrulaması
CBC, biyokimya, vücut ağırlığı ve eşlik eden enteropati değerlendirmesi
Evde tehlikeli ilaç kullanımı eğitimi

Geciktirme / yeniden değerlendirme

Nötropeni veya trombositopenide klorambusil tutulur ve CBC tekrarlanır.
Hepatotoksisite veya belirgin gastrointestinal kötüleşmede hastalık–ilaç ayrımı yapılır.

Kritik ayrımlar

Tablet bölünmemeli veya ezilmemelidir; gebeler ve çocuklar ilaca/atığa temas etmemelidir.

Yüksek dereceli/büyük hücreli lenfoma bu protokolle eşdeğer kabul edilmez.

Kedi

COP / CHOP temelli çok ajanlı tedavi

Orta–yüksek dereceli/büyük hücreli lenfoma

Sistemik çok ajanlı kemoterapi

Kanıtın niteliği

119 kedilik çok merkezli retrospektif UW-25 çalışması; kedide tek bir altın standart protokol yoktur.

İlaçlar / yayınlanmış dozlar

COP: siklofosfamid + vinkristin + prednizolon
CHOP: COP’a doksorubisin eklenmesi
Bazı protokollerde indüksiyonda L-asparaginaz

Şema

Yayımlanmış modifiye UW-25 şeması 25 haftalık, idamesiz bir CHOP yaklaşımıdır.
Anatomik form, derece, FeLV/FIV, renal durum ve önceki tedavi protokol seçimini değiştirir.

Başlamadan önce

Sitoloji/histopatolojiyle derece ve anatomik formun ayrılması
FeLV/FIV, toraks görüntüleme ve abdominal ultrasonografi
CBC, renal biyokimya; doksorubisin düşünülüyorsa kedide renal risk

Geciktirme / yeniden değerlendirme

Sitopeni, ileus/nörotoksisite veya sistemik hastalıkta doz/siklus onkolog tarafından yeniden planlanır.
Renal işlev bozuluyorsa doksorubisin içeren şema yeniden değerlendirilir.

Kritik ayrımlar

Kedi küçük hücreli GI lenfoma protokolüyle karıştırılmamalıdır.

Vinkristine bağlı ileus/nörotoksisitede vinblastin ikamesi uzman değerlendirmesi gerektirir.

İstenmeyen etkilerin klinik yönetimi

Doz vermeyen, güvenli ilk yaklaşım çerçevesi

Ateşli nötropeni / klinik hastalık

Kemoterapiyi durdurun ve hastayı aynı gün acil değerlendirin.
CBC, hidrasyon/perfüzyon, biyokimya ve klinik gereksinime göre kültürleri değerlendirin.
Sistemik hastalıkta hastaneye yatırma, IV sıvı ve ampirik antimikrobiyal yaklaşım kurum protokolüne göre yürütülür.

Gastrointestinal toksisite

Hastalığın progresyonu, obstrüksiyon ve enfeksiyonla ilaç toksisitesini ayırın.
Antiemetik, sıvı, beslenme ve iştah desteğini şiddete göre planlayın; ağır olguyu yatırın.
Katkıda bulunan oral kemoterapi geçici olarak tutulur; sonraki siklus azaltma/koruyucu tedaviyle yeniden planlanır.

Vezikan ekstravazasyonu

Uygulamayı hemen durdurun; kateteri çıkarmadan mümkün olan ilacı aspire edin.
Hattı yıkamayın. Ajanı, tahmini miktarı ve alanı kaydedin.
Ajan-spesifik soğuk/sıcak uygulama ve antidotal yaklaşımı kurum ekstravazasyon protokolünden doğrulayın.

Tehlikeli ilaç ve atık güvenliği

Oral sitotoksik tabletleri bölmeyin veya ezmeyin; kemoterapiye dayanıklı eldiven kullanın.
AAHA, uygulamadan sonra 72 saat idrar ve dışkıyla temasta eldiven/maske ve maruziyetten kaçınma önerir.
Gebeler, çocuklar ve bağışıklığı baskılanmış kişiler için ev içi temas planı oluşturun.

Kaynak standardı

İlaç güvenlilik kayıtlarının ana kaynağı 2026 AAHA Oncology Guidelines for Dogs and Cats’tir. Protokol kartları ise bağlantısı verilen hakemli çalışmaların tanımladığı popülasyon ve şemayla sınırlıdır. Plumb’s Veterinary Drug Handbook, Withrow & MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology ve Veterinary Cancer Society kaynakları editoryal çapraz kontrol için önerilir; erişilmeyen lisanslı metinler için bölüm ya da sayfa numarası verilmemiştir.