Zakkum zehirlenmesi

Özet

Zakkumun yaş veya kuru yaprak, çiçek, gövde ve dalları kardiyak glikozit içerir; az miktar maruziyet bile ağır ritim bozukluğu ve ölümle sonuçlanabilir.

Mekanizma

Oleandrin ve ilişkili kardiyak glikozitler Na⁺/K⁺-ATPazı inhibe ederek hücre içi kalsiyumu ve serum potasyumunu değiştirir; bradiaritmi veya taşiaritmi gelişebilir.

Endikasyon / yaklaşım

• Bitki örneğinin güvenli biçimde saklanması ve botanik tanının doğrulanması
• ABC, sürekli EKG, kan basıncı, elektrolit ve özellikle potasyum izlemi
• Yalnızca asemptomatik ve aspirasyon riski olmayan erken olguda veteriner gözetimli dekontaminasyon
• IV dolaşım desteği ve ritme özgü antiaritmik yaklaşım
• Ağır kardiyak glikozit toksisitesinde digoksine özgü Fab fragmanlarının değerlendirilmesi

Kritik uyarılar

• Kurutma bitkiyi güvenli hâle getirmez; budama artıkları ve kontamine su da kaynak olabilir.
• Kardiyak belirtiler başlamadan önce kusma ve diyare görülebilir.

Kontrendikasyonlar

• Aritmik, bilinç bozukluğu olan veya aspirasyon riski taşıyan hayvanda kusturma

Etkileşimler

• Kalsiyum ve kardiyak iletimi etkileyen ilaçlar ancak EKG/elektrolit gözetimiyle değerlendirilmelidir.

İstenmeyen etkiler

• Kusma, diyare ve güçsüzlük
• Bradikardi veya taşikardi, ventriküler aritmiler
• Hiperkalemi, kollaps ve ölüm

Klinik örüntü

Kardiyak glikozit toksidromu: gastrointestinal belirtileri izleyen bradi/taşiaritmi, güçsüzlük, hiperkalemi, hipotansiyon ve kollaps.

Antidotal yaklaşım

Digoksine özgü antikor Fab fragmanları ağır kardiyak glikozit zehirlenmesinde özgül tedavi seçeneğidir. EKG ve elektrolite göre ritim tedavisi ile hemodinamik destek eş zamanlı yürütülür.

Yapılmaması gerekenler

• Bitkinin kuru kısmını zararsız saymak
• EKG izlemi olmadan antiaritmik veya elektrolit uygulamak
• Semptomatik hayvanı kusturmak

Arınma / kalıntı

Etkilenen gıda hayvanları ve bunlardan elde edilen ürünler, toksin/ilaç kalıntısı ve gıda güvenliği değerlendirmesi tamamlanıncaya kadar gıda zincirine sokulmamalıdır.

Doz / protokol notu

Bu eğitim özeti reçete değildir. Dekontaminasyon, antidot ve destek tedavisi; bitkinin kesin tanısı, yenilen kısım/miktar, tür, süre ve klinik-laboratuvar bulgularına göre veteriner hekim tarafından seçilmelidir.