Siyanür zehirlenmesi

Özet

En sık ruminantlarda siyanogenik bitkiler veya kimyasallara bağlı, dakikalar içinde dispne, nörolojik belirtiler ve ölüm oluşturabilen toksikasyondur.

Mekanizma

Siyanür mitokondriyal sitokrom-c oksidazı inhibe ederek oksijen varlığında hücresel solunumu durdurur ve histotoksik anoksiye yol açar.

Endikasyon / yaklaşım

• Hayvanların kaynaktan hızla ve düşük stresle uzaklaştırılması; personel için uygun KKD
• Oksijen, hava yolu ve dolaşım desteği
• Klinik şüphede gecikmeden sodyum nitrit ardından sodyum tiyosülfat veya uygun koşulda hidroksokobalamin protokolünün değerlendirilmesi
• Rumen içeriği/bitki numunesinde personel güvenliği ve hızlı toksikolojik örnekleme
• Sürüde siyanogenik bitki ve yem koşullarının kontrolü

Kritik uyarılar

• Başlangıç ve ölüm çok hızlı olabilir; tedavi için laboratuvar doğrulaması beklenemez.
• Rumen içeriği ve gazı numuneleri siyanür gazı açığa çıkarabilir; personel korunmalıdır.

Kontrendikasyonlar

• Personel koruması olmadan rumen içeriği veya şüpheli yemle işlem yapmak

Etkileşimler

• Nitrit antidotları methemoglobin oluşturur; nitrat/nitrit zehirlenmesi ayırıcı tanıda özellikle önemlidir.

İstenmeyen etkiler

• Ani dispne, hiperventilasyon ve taşikardi
• Hiperemik/parlak kırmızı mukozalar
• Fasikülasyon, tremor, nöbet, kollaps ve ölüm

Klinik örüntü

Fulminan histotoksik hipoksi: ani dispne, hiperemik/parlak kırmızı mukozalar, kas fasikülasyonu, nöbet ve kollaps; çoğu kez sürüde hızlı ölümler.

Antidotal yaklaşım

Sodyum nitrit ardından sodyum tiyosülfat klasik antidotal yaklaşımdır; hidroksokobalamin ve oksijen de değerlendirilir. Tanı belirsiz ve nitrat olasılığı varsa antidot seçimi veteriner toksikolog tarafından yapılmalıdır.

Yapılmaması gerekenler

• Tedaviyi laboratuvar sonucu gelene kadar ertelemek
• Tek başına kan rengini kesin tanı saymak
• KKD olmadan rumen gazı veya içeriği toplamak

Arınma / kalıntı

Gıda değeri olan hayvan ve ürünleri, kalıntı ve gıda güvenliği değerlendirmesi tamamlanıncaya kadar gıda zincirine sokulmamalı; karar yetkili veteriner hekim ve resmî makamlarla yürütülmelidir.

Doz / protokol notu

Bu özet reçete değildir. Antidot, acil ilaç, sıvı ve dekontaminasyon protokolü; tür, maruziyet zamanı, klinik ve laboratuvar bulguları ile ürün içeriğine göre veteriner hekim tarafından belirlenmelidir.