Eğrelti otu zehirlenmesi

Özet

Pteridium aquilinum maruziyeti sığırda kemik iliği baskılanması ve enzootik hematüri; at ve domuzda tiyaminaz ilişkili nörolojik sendrom oluşturabilir.

Mekanizma

Ptakuilozit radyomimetik-genotoksik etkiyle kemik iliği ve dokuları zedeler; tiyaminazlar özellikle at ve domuzda tiyamini yıkar.

Endikasyon / yaklaşım

• Hayvanların eğrelti içeren mera/yemden uzaklaştırılması
• Tür ve sendroma göre seri hemogram, trombosit, koagülasyon, idrar ve nörolojik değerlendirme
• At/domuz ve tiyaminaz sendromunda erken parenteral tiyamının değerlendirilmesi
• Aplastik/hemorajik tabloda uygun antimikrobiyal ve kan/trombosit desteğinin değerlendirilmesi
• Mera ıslahı ve kontamine kaba yemin uzaklaştırılması

Kritik uyarılar

• Tiyaminaz sendromu dışında ptakuilozit ilişkili hastalıklar çoğu kez tedaviye yanıtsız ve ölümcüldür.
• Yakma sonrası genç sürgünler daha yoğun toksin içerebilir; yalnız yakma etkili kontrol değildir.

Kontrendikasyonlar

• Kanamalı/trombositopenik hastada gereksiz invaziv girişim

Etkileşimler

• Kemik iliğini baskılayan ilaçlar sitopenileri ağırlaştırabilir.

İstenmeyen etkiler

• Sığırda trombositopeni, kanama, ateş ve lökopeni
• At/domuzda ataksi, tremor, nöbet ve kardiyak bozukluk
• Kronik sığırda hematüri ve neoplazi

Klinik örüntü

Türe bağlı iki ana tablo: sığırda aplastik-hemorajik/immün baskı; at ve domuzda tiyamin eksikliğine benzeyen ataksi, geniş tabanlı duruş, tremor ve nöbet.

Antidotal yaklaşım

Tiyaminaz ilişkili sendrom erken dönemde tiyamına yanıt verebilir. Ptakuilozit kaynaklı aplazi, hemorajik hastalık ve kronik neoplazi için özgül antidot yoktur; destek çoğu kez sınırlıdır.

Yapılmaması gerekenler

• Tüm türlerde aynı sendromu beklemek
• Eğreltiyle kontamine kuru otu güvenli saymak
• Sadece yakmayı mera kontrolü olarak kullanmak

Arınma / kalıntı

Etkilenen gıda hayvanları ve bunlardan elde edilen ürünler, toksin/ilaç kalıntısı ve gıda güvenliği değerlendirmesi tamamlanıncaya kadar gıda zincirine sokulmamalıdır.

Doz / protokol notu

Bu eğitim özeti reçete değildir. Dekontaminasyon, antidot ve destek tedavisi; bitkinin kesin tanısı, yenilen kısım/miktar, tür, süre ve klinik-laboratuvar bulgularına göre veteriner hekim tarafından seçilmelidir.